Chuyển Đổi Số: Đã Đến Lúc dùng Phép Trừ thay vì Phép Cộng
 |
| Chuyển đổi số: Khi "Bớt đi" mang lại giá trị nhiều hơn "Thêm vào". Ảnh tạo bởi Gemini Banana cho blog Chuyendoi.so |
Bạn đang thực sự "chuyển đổi số" hay chỉ đang "cộng dồn"?
Gabrielle Adams và Leidy Klotz đã thực hiện một chuỗi tám cuộc thử nghiệm và đưa ra kết luận gây kinh ngạc: Khi cần cải tiến một cấu trúc hay quy trình, bộ não con người mặc định chọn Phép Cộng (Addition)/ Bổ sung/ Thêm vào. Chúng ta có xu hướng thêm thắt các yếu tố mới ngay cả khi việc Phép Trừ (Subtraction) mới là chìa khóa tối ưu.
Trong quản trị công nghệ và chuyển đổi số đặc biệt là với sự trỗi dậy của AI (trí tuệ nhân tạo) và AI tác nhân (AI Agents/ Agentic AI), bản năng này rõ rệt hơn bao giờ hết. Khi một hệ thống vận hành kém hiệu quả, phản ứng đầu tiên của chúng ta thường là: Thêm một nền tảng, thêm một tích hợp, hoặc thêm một bảng biểu mới (dashboard). Dưới áp lực của sự bận rộn, chúng ta quên mất một câu hỏi chiến lược:
"Chúng ta cần loại bỏ điều gì?"
hay
"Chúng ta nên ngừng làm việc gì?"
Tham khảo:
Những con số không thay đổi
Theo IDC, các khoản đầu tư vào chuyển đổi số dự kiến sẽ tiệm cận mức 4 nghìn tỷ USD vào năm 2028. Tuy nhiên, kết quả đạt được hầu như không có sự cải thiện tương xứng.
- BCG báo cáo rằng 70% các dự án chuyển đổi số thất bại trong việc đạt được các mục tiêu đề ra.
- Bain & Company phát hiện vào năm 2024 rằng 88% đã thất bại trong việc đạt được kỳ vọng ban đầu.
Việc bổ sung thêm công cụ, thêm nhà cung cấp và tăng cường đầu tư vẫn không làm thay đổi được tỷ lệ này. Điều đó cho thấy vấn đề không nằm ở quy mô (scale), mà nằm ở hướng đi (direction).
Tại sao lộ trình (Roadmap) của bạn có thể là một sự lãng phí?
Hầu hết các lộ trình chuyển đổi số thực chất là các bài tập về sự cộng dồn. Chúng liệt kê những gì tổ chức sẽ xây dựng, mua hoặc triển khai trong 24 tháng tới. Nhưng một lộ trình thực sự hiệu quả nên giống như một danh sách "thanh lý" hơn.
Nếu bạn thêm một hệ thống CRM mới nhưng vẫn duy trì các bảng tính cũ mà đội ngũ kinh doanh vốn tin dùng hơn, bạn chưa thực hiện chuyển đổi; bạn chỉ vừa làm tăng chi phí bản quyền phần mềm. Nếu bạn triển khai AI để tự động hóa các báo cáo mà vốn dĩ không ai đọc, bạn đang tự động hóa sự lãng phí.
Giám sát thay vì thay thế
Phản ứng bản năng đối với sự kém hiệu quả thường là triển khai một hệ thống khác. Thay thế phần mềm kế toán. Bắt đầu một dự án ERP. Khởi động sáng kiến chuyển đổi tài chính. Đó chính là "bản năng cộng dồn" đang vận hành.
Một điểm khởi đầu tinh gọn hơn thường mang lại hiệu quả cao hơn:
- Thiết lập lớp giám sát (Monitoring) trên các hệ thống hiện có.
- Tự động hóa việc phân loại.
- Phát hiện các điểm bất thường.
- Cảnh báo về các xu hướng.
Theo Gartner, đến năm 2030, khoảng 75% công việc CNTT sẽ liên quan đến việc con người được hỗ trợ bởi AI. Trong thực tế, điều đó có nghĩa là các hệ thống sẽ quan sát và phân tích các hoạt động hiện tại thay vì thay thế chúng ngay lập tức.
Tư duy bằng "Phép trừ"
Để giải quyết "vấn đề cộng dồn", các lãnh đạo công nghệ cần rèn luyện tính kỷ luật trong tư duy về việc tinh giản (agile/ lean). Trước khi phê duyệt một dự án mới, hãy tự hỏi:
- Chúng ta có thể loại bỏ quy trình nào để giải phóng nguồn lực cho dự án này?
- Công cụ cũ nào sẽ bị khai tử (decommissioned) khi công cụ mới này đi vào hoạt động?
- Sự phức tạp mà chúng ta sắp thêm vào có thực sự mang lại giá trị tương xứng?
Lời kết
Chuyển đổi số thành công không đo lường bằng việc bạn sở hữu bao nhiêu công nghệ mới, mà bằng việc bạn dũng cảm loại bỏ bao nhiêu rào cản cũ. Đôi khi, cách tốt nhất để tiến về phía trước không phải là nhấn thêm ga, mà là tháo bỏ những chiếc phanh đang kìm hãm hệ thống của bạn.
* Bài viết được hỗ trợ tóm tắt và chuyển ngữ bởi Google Gemini.
Nguồn tham khảo:
- Digital Transformation Is Not A Technology Problem; It’s An Addition Problem: https://www.forbes.com/councils/forbestechcouncil/2026/03/26/digital-transformation-is-not-a-technology-problem-its-an-addition-problem/
Có thể bạn quan tâm?
Chuỗi bài viết về AI-first company (công ty ưu tiên AI)
- Cẩm nang Cho CEO và lãnh đạo: Trở Thành Công Ty AI-first (Ưu Tiên AI)
- Cách chuẩn bị cho tương lai AI first (Ưu tiên AI)
- Làm gì để trở thành hãng hàng không ưu tiên AI (AI-first airline)?
- Nhà sản xuất hàng tiêu dùng ưu tiên AI (AI first consumer goods company)
- Tập đoàn dầu khí ưu tiên AI (AI first oil and gas company)
- Cẩm nang Cho CEO và lãnh đạo: Trở Thành Công Ty AI-first (Ưu Tiên AI)
- Cách chuẩn bị cho tương lai AI first (Ưu tiên AI)
- Làm gì để trở thành hãng hàng không ưu tiên AI (AI-first airline)?
- Nhà sản xuất hàng tiêu dùng ưu tiên AI (AI first consumer goods company)
- Tập đoàn dầu khí ưu tiên AI (AI first oil and gas company)
Nhận xét