Tự Phát triển Ứng dụng Doanh nghiệp bằng "Vibe Coding": Cuộc chơi đầy mạo hiểm

Các trợ lý lập trình AI đang giúp những công ty tiên phong tự viết phần mềm kinh doanh và các tích hợp tùy chỉnh, nhưng hiểm họa về bảo mật, hỗ trợ kỹ thuật và bảo trì đang chờ đợi phía trước.

Bối cảnh

Với sự tiến bộ thần tốc của các trợ lý lập trình AI, một số tổ chức đang đẩy mạnh khái niệm phát triển ứng dụng được hỗ trợ bởi tác nhân AI, bằng cách tự thiết kế các công cụ cấp doanh nghiệp để thay thế hoặc mở rộng các phần mềm truyền thống.

Dù xu hướng "vibe coding" (lập trình dựa trên cảm hứng và ngôn ngữ tự nhiên) cho phần mềm doanh nghiệp vẫn còn ở giai đoạn sơ khai, nhưng đã có báo cáo về việc một số công ty thay thế hệ thống quản trị quan hệ khách hàng (CRM) truyền thống bằng các ứng dụng "cây nhà lá vườn".

Trong những tuần gần đây, giá cổ phiếu của các nhà cung cấp SaaS (phần mềm dạng dịch vụ) truyền thống đã sụt giảm do lo ngại về sự cạnh tranh từ AI. Phần lớn mối quan ngại tập trung vào việc khách hàng cắt giảm chi tiêu cho SaaS để dồn lực triển khai AI, hoặc các tác nhân AI (AI agents) sẽ tiếp quản một số chức năng của các nền tảng SaaS.

Tham khảo: 

• Phần 1: Làn sóng thứ 7: AI sẽ thay đổi ngành công nghệ thế nào? Bối cảnh, các chiến lược phòng thủ và tác động của Trí tuệ Nhân tạo
• Phần 2: Làn sóng thứ 7: AI sẽ thay đổi ngành công nghệ thế nào? Chiến lược của 5 gã khổng lồ GAMMA: Google, Meta, Amazon, Microsoft, Apple và Lời khuyên Cho các CIO trước làn sóng Trí tuệ nhân tạo

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng khách hàng cũng có thể hủy đăng ký hoàn toàn một số dịch vụ SaaS để tự xây dựng giải pháp thay thế. Mặc dù các nền tảng SaaS lớn có thể chưa gặp nguy hiểm, nhưng các ứng dụng doanh nghiệp nhỏ hơn vốn dùng để kết nối với các hệ thống lớn có thể sẽ ngày càng được các công ty tự triển khai nội bộ bằng trợ lý lập trình AI.

Dù vậy, các lãnh đạo CNTT (IT leaders) cần cảnh giác vì những thách thức lớn vẫn tồn tại. Việc thay thế các gói phần mềm doanh nghiệp đã được kiểm chứng bằng các ứng dụng "vibe-coded" rất rủi ro, khi trách nhiệm bảo trì và hỗ trợ sẽ đè nặng lên vai tổ chức triển khai.

"Vibe coding" so với đi mua phần mềm

Eno Reyes, CTO và đồng sáng lập của Factory (một nhà cung cấp tác nhân lập trình AI), cho biết công ty ông đã tự trải nghiệm bằng cách xây dựng một số ứng dụng doanh nghiệp cho chính mình. Nhiều khách hàng của Factory cũng đang làm điều tương tự.

Trong khoảng 6 đến 8 tháng qua, công ty bắt đầu đặt câu hỏi liệu họ có thể tự xây dựng một gói phần mềm thay vì đi mua hoặc đăng ký dịch vụ hay không. Quy trình hỗ trợ khách hàng và các công cụ pháp lý của Factory đã được xây dựng nội bộ bằng các tác nhân AI, và họ cũng đã thay thế một ứng dụng phân tích của bên thứ ba bằng một bản tự xây dựng.

Reyes nói: “Trong nội bộ, chúng tôi đã bắt đầu xây dựng nhiều thứ mà trước đây chúng tôi lẽ ra phải mua. Rất nhiều hệ thống quy trình làm việc nội bộ của chúng tôi chỉ là những đoạn mã do các tác nhân AI tạo ra.”

Ông cũng thấy xu hướng tương tự ở khách hàng. “Nhiều công cụ họ từng mua là các tiện ích nhỏ hoặc sản phẩm micro-SaaS. Với một tác nhân AI, ai đó chỉ cần nói: 'Hãy tạo cho tôi một bảng điều khiển hiển thị tốc độ kỹ thuật' hoặc 'kết nối tập dữ liệu này với tập dữ liệu kia và trực quan hóa nó'. Thay vì phải thông qua quy trình mua sắm phức tạp, công cụ đó sẽ được tạo ra ngay lập tức.”

Lợi thế của việc tự xây dựng phần mềm bao gồm sự linh hoạt và tốc độ. Reyes nói thêm: “Nếu bạn muốn một thứ gì đó rất cụ thể, một tác nhân AI có thể tạo ra nó dựa trên chính dữ liệu, hệ thống và quy trình làm việc của bạn. Đó là lý do tại sao các bảng điều khiển nội bộ, công cụ phân tích hoặc các ứng dụng quy trình nhỏ hiện nay thường dễ xây dựng hơn là đi mua.”

Cái giá của việc tự làm tất cả

Tuy nhiên, Reyes cũng cảnh báo về những bất lợi thực tế, trong đó chi phí xây dựng ứng dụng nội bộ và việc bảo trì phần mềm là những yếu tố quan trọng cần cân nhắc.

“Dù các tác nhân AI có thể tạo ra phần mềm, nhưng một sản phẩm SaaS hoàn chỉnh thường tồn tại vì có một đội ngũ lớn dành hàng năm trời để duy trì nó. Khi chúng tôi thử nghiệm nội bộ để tác nhân AI sao chép từng tính năng của sản phẩm SaaS, nó có thể làm được, nhưng tốn nhiều thời gian và chi phí. Và khi hoàn thành, bạn vẫn không có một đội ngũ hàng trăm người để bảo trì hệ thống đó.”

Một vấn đề tiềm ẩn khác là quy mô của phần mềm. “Các công cụ vibe-coding có thể tạo ra các ứng dụng nhỏ dễ dàng. Nhưng khi nói đến các hệ thống doanh nghiệp phức tạp, phần mềm sẽ phình to rất nhanh, và bạn cần một cơ sở hạ tầng có thể quản lý và duy trì mã nguồn đó theo thời gian.”

Với những nhược điểm tiềm tàng này, Reyes không tin rằng các ứng dụng AI theo kiểu vibe-coding sẽ sớm thay thế hoàn toàn các nền tảng SaaS đã có tên tuổi. Các ứng dụng doanh nghiệp với hiệu ứng mạng lưới mạnh mẽ sẽ tồn tại, cũng như các hệ thống đóng vai trò là "nguồn dữ liệu gốc" (source of truth) như CRM, HRM, ERP.

Thay vào đó, Reyes dự đoán các trợ lý và tác nhân lập trình AI sẽ cạnh tranh với các ứng dụng vệ tinh nằm ở lớp bao quanh các hệ thống doanh nghiệp lớn. Các công cụ chỉ đơn giản là kết nối các sản phẩm khác, trực quan hóa dữ liệu nội bộ hoặc cung cấp các tiện ích quy trình nhỏ sẽ dễ dàng được tạo ra theo yêu cầu.

Adam Arellano, CTO thực địa tại Harness (nhà cung cấp công cụ phát triển ứng dụng bằng AI), cũng nhận thấy xu hướng các tổ chức tự phát triển phần mềm doanh nghiệp, nhưng ông cảnh báo về những cạm bẫy.

“Điều này đang xảy ra rất nhiều, có những trường hợp cực đoan khi lãnh đạo cấp cao ra lệnh 'không mua thêm phần mềm hay tuyển thêm người, hãy làm bằng AI'. Cũng có những cách tiếp cận hợp lý hơn khi công ty xây dựng các giải pháp điểm (point solutions) cho các vấn đề cụ thể và đạt được thành công nhất định trong ngắn hạn, nhưng đôi khi chúng lại gặp trục trặc sau một thời gian.”

Arellano cho biết thêm, ưu điểm của vibe coding là sự hài lòng khi nhanh chóng tạo ra một công cụ cho nhu cầu cụ thể. Nhưng việc bảo trì phần mềm đó và giúp nó hoạt động trơn tru với các ứng dụng khác có thể là một thách thức.

“Vibe coding khiến vấn đề trở nên cấp bách vì tốc độ tạo ra các công cụ này nhanh hơn nhiều so với khả năng doanh nghiệp tích hợp, hiểu cách chúng vận hành và duy trì các kết nối của chúng.”

Sự cám dỗ từ các trợ lý AI

Các lãnh đạo CNTT khác cũng nhìn thấy rủi ro lớn. Geoff Burke, cố vấn công nghệ cấp cao tại Object First, nhận định rằng thực tế này có một "giai đoạn quyến rũ".

“Lúc đầu, nó giống như một cộng sự xuất sắc. Nhưng nếu bạn cho nó quá nhiều quyền tự chủ, nó sẽ tiêm vào hệ thống những sai sót, sự phức tạp và bỏ qua các chuẩn mực bảo mật, điều mà sau này bạn sẽ phải mất gấp đôi thời gian để dọn dẹp.”

Burke cho rằng việc phát triển hỗ trợ bởi AI nên hoạt động trong các kiểm soát truy cập nghiêm ngặt, đánh giá đồng nghiệp kỹ lưỡng, thử nghiệm mạnh mẽ và cách ly khỏi các thông tin nhạy cảm.

Blake Crawford, đồng sáng lập và CTO tại Fusion Collective, cho biết thêm: Vibe coding với sự kiểm soát chặt chẽ có thể mang lại kết quả tốt, nhưng nếu nhân viên ngoài nhóm IT âm thầm tạo ra các giải pháp thay thế bằng trợ lý AI, sự hỗn loạn có thể xảy ra.

Ông cảnh báo về khả năng nợ kỹ thuật (technical debt) sẽ làm tê liệt doanh nghiệp khi mọi nhân viên đều cảm thấy tự do tạo ra ứng dụng mà không có sự giám sát. “Một nhân viên kế toán có thể tạo ra các ứng dụng bổ sung cho quy trình SAP của mình mà không hiểu 'thế nào là tốt' trong phát triển phần mềm, dẫn đến những sai lầm khó khắc phục.”

Crawford đúc kết: “Với vibe coding, công ty sẽ sở hữu những gì được tạo ra, bao gồm cả những vấn đề mà nó gây ra. Một doanh nghiệp sẽ không thể hoạt động tốt nếu nó được chắp vá bởi vô số ứng dụng rời rạc, nhiều trong số đó sẽ bị lạm dụng và phát triển vượt quá phạm vi ban đầu, khiến mọi thứ từ hỗ trợ đến tích hợp trở thành thảm họa.”

Ông thúc giục các lãnh đạo cần thận trọng: “Sẽ có một sự thoái lui nghiêm trọng khi cái giá phải trả cho kiến trúc kém và nợ kỹ thuật tích lũy đến hạn thanh toán. Nếu không cẩn thận, các nhà lãnh đạo sẽ phải đối mặt với những vấn đề kéo dài hàng năm, thậm chí hàng thập kỷ.”

• Kiến trúc doanh nghiệp cho 5 mức độ trưởng thành AI

* Bài viết được hỗ trợ tóm tắt và chuyển ngữ bởi Google Gemini.


Nguồn tham khảo:

• Vibe coding your own enterprise apps is edgy business: https://www.cio.com/article/4148288/vibe-coding-your-own-enterprise-apps-is-edgy-business.html