Phần 2: Cơ Hội, Thị Trường, Ngân sách của Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software hay SaS). Các ngành dọc nào được hưởng lợi nhất? Vì sao?

Phần 2: Cơ Hội, Thị Trường, Ngân sách của Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software hay SaS). Các ngành dọc nào được hưởng lợi nhất? Vì sao? - Ảnh bởi Gemini Banana

Trong phần trước, chúng ta đã nắm được bối cảnh và quy trình tiến hoá, với ba giai đoạn phát triển của phần mềm doanh nghiệp: từ Hệ thống lưu trữ dữ liệu => hệ thống tương tác => hệ thống thực thi công việc (Systems of Record → Systems of Engagement → Systems of Work).

Trong Phần 2, chúng ta sẽ cùng phân tích Cơ Hội, Thị Trường và Ngân sách của Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software hay SaS). Cụ thể hơn là xem xét các lý do các ngành dọc sẽ hưởng lợi, ví dụ thực tế theo ngành (xây dựng, logistics - hậu cần, y tế, tài chính), và tại sao ngân sách cho mảng này sẽ hào phòng hơn bởi SaS tập trung vào tổng ngân sách cho lực lượng lao động hơn là chỉ có ngân sách CNTT.

* Thuật ngữ Service-as-a-Software, viết tắt là SaS (Dịch vụ dưới dạng Phần mềm hay Phần mềm làm dịch vụ, hay Dịch vụ được triển khai dưới dạng phần mềm) là cách chơi chữ ngược lại của "Software-as-a-Service", viết tắt là SaaS (Phần mềm cung cấp dạng dịch vụ) để nhấn mạnh rằng phần mềm giờ đây đóng vai trò như một đơn vị cung cấp dịch vụ trọn gói, dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) và đặc biệt là AI tác nhân.

I. Tại Sao Các Ngành Dọc Sắp Được Hưởng Lợi Lớn

Sự chuyển đổi từ phần mềm-như-công-cụ sang phần-mềm-như-người-lao-động thú vị ở mọi lĩnh vực, nhưng tôi tin rằng nó sẽ đặc biệt có tính đột phá trong các ngành truyền thống / lỗi thời - những loại thị trường dọc trước nay "chưa đủ số hóa" và bị nhiều nhà cung cấp phần mềm hiện đại bỏ qua. Các lĩnh vực như xây dựng, hậu cần (logistics), chăm sóc sức khỏe và dịch vụ tài chính đầy rẫy các quy trình thủ công, quy trình làm việc dựa trên giấy tờ và các hoạt động tốn nhiều nhân công. Các ngành này thường hoạt động với ngân sách CNTT eo hẹp nhưng lại có ngân sách lao động và vận hành khổng lồ, khiến chúng trở thành những ứng viên hàng đầu cho các dịch vụ do AI điều hành có thể dễ dàng tích hợp để thực hiện nhiệm vụ.

Tham khảo: 

1. Phần 4: Bản đồ cơ hội cho các doanh nghiệp, khởi nghiệp về nền tảng AI tác nhân 
2. Phần 5: Cơ hội 200 tỉ đô về AI tác nhân cho các nhà cung cấp dịch vụ công nghệ

Tại Sao Các Ngành Dọc Sắp Được Hưởng Lợi Lớn từ SaS (Dịch vụ dưới dạng Phần mềm)?

1. Mức Sẵn Sàng Chi Trả Cao Hơn cho Kết Quả

Các ngành dọc thường có những điểm đau cụ thể, có thể đo lường được và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của họ. Không giống như các giải pháp ngang cạnh tranh về tính năng, Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software) trong các thị trường dọc có thể tính phí dựa trên kết quả hữu hình, ví dụ như số lead (*khách hàng tiềm năng, cụ thể là cá nhân hoặc tổ chức có quan tâm đến sản phẩm và để lại thông tin liên hệ) chất lượng được tạo ra, số báo cáo tuân thủ được hoàn thành, hay số hồ sơ y tế được xử lý. Mô hình định giá dựa trên kết quả này hoàn toàn phù hợp với cách các nhà vận hành ngành suy nghĩ về việc tạo ra giá trị.

2. Lợi Thế Dữ Liệu và Chuyên Môn Ngành

Các doanh nghiệp Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software) thành công trong các thị trường dọc có thể xây dựng lợi thế dữ liệu đáng kể bằng cách tổng hợp thông tin đặc thù của ngành. Khi các nền tảng này xử lý nhiều dữ liệu ngành hơn và điều chỉnh dịch vụ của mình cho phù hợp với các quy trình làm việc tinh tế của thị trường mục tiêu, họ ngày càng trở nên hiệu quả hơn, tạo ra một vòng phản hồi tích cực mà đối thủ cạnh tranh khó có thể sao chép. Điều quan trọng là các ngành này thường yêu cầu các tích hợp và cấu hình rất cụ thể trong quá trình triển khai, có nghĩa là khi giải pháp đã được áp dụng, chi phí chuyển đổi sẽ cao hơn đáng kể và sản phẩm trở nên "dính" hơn nhiều.

3. Rào Cản Áp Dụng Công Nghệ Thấp Hơn

Nhiều ngành truyền thống đã phản đối việc áp dụng phần mềm do sự phức tạp, chi phí triển khai cao và những thách thức liên quan đến quản lý thay đổi. Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software) loại bỏ nhiều rào cản này bằng cách mang lại giá trị ngay lập tức mà không cần thay đổi quy trình rộng rãi hay đào tạo nhân viên. Thay vì yêu cầu người dùng học phần mềm mới, các giải pháp này đơn giản mang lại kết quả tốt hơn thông qua các giao diện quen thuộc. Điều này rất quan trọng đối với các thị trường lỗi thời, vốn thường có tỷ lệ thay thế nhân viên cao.

II. Các ứng dụng tiêu biểu trong các ngành 

Dưới đây là một số ví dụ thực tế về điểm đau trong các ngành lỗi thời và cách các giải pháp Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software) có thể tỏa sáng.

1. Ngành Xây dựng:

Nhiều công ty xây dựng vẫn điều phối dự án qua bảng tính, bảng trắng và điện thoại. Các nhiệm vụ như lên lịch nhà thầu phụ, xem xét bản vẽ thi công để kiểm tra tuân thủ quy chuẩn, hay xử lý giấy phép đòi hỏi một lượng lớn giờ làm việc của con người. Một dịch vụ "quản lý dự án AI" có thể tự động điều chỉnh lịch khi xảy ra chậm trễ, hoặc một trợ lý AI về cấp phép có thể xem xét bản vẽ để tìm vấn đề và tạo đơn xin giấy phép trong vài phút.

2. Logistics (hậu cần, vận tải và chuỗi cung ứng) 

Trong vận tải và quản lý chuỗi cung ứng, việc đặt chỗ chuyến hàng và xử lý ngoại lệ thường là công việc 24/7 của con người (hãy nghĩ đến các nhà môi giới vận tải và điều phối viên). Một nhà môi giới hậu cần Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software) có thể tự động ghép cặp hàng hóa với xe tải, xử lý thông tin liên lạc và tối ưu hóa lộ trình sử dụng dữ liệu thực tế.

3. Chăm sóc sức khỏe: 

Quản lý hành chính y tế nổi tiếng với bộ máy quan liêu: xử lý các yêu cầu bảo hiểm, lên lịch cho bệnh nhân và ghi lại hồ sơ y tế. Chúng ta đã thấy các dịch vụ AI giải quyết những nhiệm vụ này: một trợ lý mã hóa y tế AI (áp dụng AI tạo sinh) có thể đọc ghi chú của bác sĩ và gán mã thanh toán, hoặc một tác nhân AI xử lý ủy quyền trước có thể gọi cho các công ty bảo hiểm để xin phê duyệt, tiết kiệm hàng giờ làm việc cho nhân viên phòng khám.

4. Dịch vụ tài chính:

Trong lĩnh vực cho vay hay bảo hiểm, xử lý đơn xin vay truyền thống liên quan đến thu thập tài liệu, xác minh dữ liệu, đánh giá rủi ro và các nhiệm vụ khác. Các trợ lý bảo lãnh AI có thể tự động hóa phần lớn quá trình này. Thay vì bán phần mềm cho doanh nghiệp nhỏ và để họ tự làm kế toán, một dịch vụ do AI điều hành có thể là kế toán viên và người làm thuế. Như vậy, bạn "thuê" phần mềm để làm công việc, chứ không chỉ cung cấp công cụ.

Tại sao các thị trường dọc này lại hấp dẫn đến vậy đối với Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software)? Vì nhiều nơi đang vận hành với phần mềm lỗi thời. Hoặc họ không có phần mềm nào cả, hoặc họ có thể đang dùng file excel, và phụ thuộc rất nhiều vào lao động thủ công. Đây là sự kết hợp chín muồi để vượt thẳng đến tự động hóa bằng AI. Phần mềm truyền thống thường không thâm nhập được sâu vào các ngành này, một phần vì chỉ cung cấp một công cụ là chưa đủ. Nhưng cung cấp một dịch vụ do AI vận hành và mang lại kết quả, ví dụ: "chúng tôi sẽ xử lý thủ tục giấy tờ tuân thủ của bạn thông qua phần mềm", thì thuyết phục hơn nhiều.

III. Quy luật Kinh Tế: Tiếp Cận Ngân Sách Lao Động thay vì Ngân Sách CNTT

Một trong những khía cạnh hấp dẫn nhất của mô hình Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software) liên quan đến phân bổ ngân sách trong các ngành lỗi thời. Khi bán phần mềm B2B truyền thống vào các thị trường lỗi thời, bạn đang cạnh tranh cho những đồng ngân sách CNTT hoặc ngân sách theo phòng ban hạn hẹp, thường đòi hỏi phải bảo vệ rất dài dòng cho các khoản đầu tư công nghệ có thể không mang lại lợi nhuận ngay lập tức.

Ngược lại, một công ty Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software) thực chất đang bán vào ngân sách lao động, nhân sự - số tiền mà một công ty sẽ chi tiêu cho lương cho nhân viên hoặc thuê ngoài. Những ngân sách này lớn hơn rất nhiều so với ngân sách phần mềm thuần túy. Kết quả là, các startup (doanh nghiệp khởi sự) trong lĩnh vực này có thể mở khóa giá trị hợp đồng và tiềm năng tăng trưởng cao hơn nhiều bằng cách thay thế hoặc bổ sung lao động thay vì chỉ cung cấp một công cụ.

Ngoài quy mô thị trường, bán một dịch vụ AI thường có nghĩa là mang lại ROI rõ ràng theo ngôn ngữ mà các lãnh đạo quan tâm: kết quả và đồng tiền. Thay vì yêu cầu khách hàng trả 100.000 USD từ ngân sách CNTT, bạn có thể yêu cầu hợp đồng 1 triệu USD từ ngân sách vận hành vì bạn sẽ tiết kiệm cho họ 5 triệu USD chi phí nhân sự, thường dễ bán hơn. Trong nhiều trường hợp, các công ty Dịch vụ dưới dạng Phần mềm (Service-as-a-Software) định giá sản phẩm tương xứng với giá trị công việc họ đang thực hiện, ví dụ như: mỗi giao dịch được xử lý, mỗi đơn hàng được chốt, mỗi báo cáo được tạo ra - những điều này gắn trực tiếp với kết quả kinh doanh.

Tất nhiên, điều này không có nghĩa là SaaS sẽ biến mất hay mọi sản phẩm phần mềm đều nên chuyển thành dịch vụ. Trong nhiều lĩnh vực, cách tiếp cận kết hợp (hybrid) vẫn sẽ tồn tại. Chúng ta có thể sẽ thấy nhiều mô hình cùng tồn tại: hệ thống có con người trong vòng lặp, dịch vụ tự động hoàn toàn và phần mềm truyền thống đều có thể phát triển song song.

Lời kết cho phần 2 

Nếu quý vị đang công tác ở một trong những ngành dọc trên - xây dựng, hậu cần (logistics), chăm sóc sức khỏe hay dịch vụ tài chính, bạn có thấy tiềm năng hay cơ hội gì từ xu hướng này không? 

Quý vị có đang trao đổi với các nhà cung cấp nào về hướng này? Hãy tham khảo phần 3 để biết có thể có các nhóm nhà cung cấp nào nhé? Hãy để lại bình luận nếu muốn Chuyểnđổi.số giới thiệu hoặc tư vấn thêm. 

Còn nếu bạn đang ở hoạt động trong mảng CNTT hay gia công phần mềm (IT outsourcing), bạn đang điều chỉnh chiến lược kinh doanh với xu hướng này? Bạn có thấy chúng sát với các ngành nghề và thị trường (Bắc Mỹ, Châu Âu, Nhật, Hàn, Úc...) mà bạn đang tiếp cận? Đừng quen theo dõi phần 3-5 đặc biệt là các nhóm dịch vụ SaS bạn có thể cung cấp cũng như bản đồ cơ hội để bạn có thể chuyển hướng ngay lập tức. 

Có thể bạn quan tâm? 

Chuỗi bài về Bản sao số (Digital Twin) 

• Công nghệ Bản sao Số (Digital Twin Technology) là gì?
• 20 Cách đảm bảo Bản sao số (Digital Twin) mang lại giá trị kinh doanh thực tế